دبرات پنځلسم يوه دوديزه ورځ :اجمل جماليار
په ټولوپښتون مېشتوسيموکي دبرات پنځلسم يوه ځانګړې ورځ ده داورځ دنېټې له اړخه دکوشانيانوله دورې سره سمون خوري کوشانيان يوه خوراپياوړې قبيله وه چي له وروزګانه ترغزني اوهلمندترڅنډويې پاچاهي کوله پلازمينيزه سيمه يې اوسنى زابل وه ددې قبلې سره دسلطان محمودغزنوي دټبرجرړه هم پيوندده داچي سلطان خوپه اصل کي زابلى ؤنودااوسني زابليان هم دهغوکوشانيانوديوې څانګي چي زاوله نومول شوې وه
پاتي شوني دي اودادزابل نوم هم دهمدې قبيلې نوم دى دزابل ړومبنى نوم قلات دى چي دشفوي څرک له درکه چي داديوديونوم ؤچي دقلات دتپي په سرکي يې يوه کلاجوړه کړې وه اوهلته پکي اوسېده زموږ موخه ددې قبيلې معرفت نه وه خوداله دې کبله لږ ورباندي وږغېدوچي دپنځلسي ورځ په همدې سيموکي زياته لمانځله کيږي نوکيداى شي چي دنېټې سټه يې هم له هغه مهال سره پيوندوي . راځودې ته چي پنځلسى ياني دبرات دمياشتي پنځلسمه پښتانه څنګه لمانځي ددې ورځي په مازيګرکي هره کورنۍ حلواوي ،سوجي ،اوغړي ومسجداودګاونډيانوکورونوته ليږي شتمني کورنۍ په همدې ورځ غوايان اوياپسونه دخيرات په نوم حلالوي شپې ته ټول خلګ کوشش کوي چي اوه ډوله خواړه په کورکي دخوراک لپاره برابرکړي داله دي کبله چي داخلګ چي داورځ لمانځي په دې عقيده دي چي ستراوبې سياله څښتن په همدې ورځ دټول کال رزقونه خپلوبندګانوته مقرره وي دوى عقده لري چي کوم چاچي زيات خرڅ وکړاوزيات ډولونه دخوړويې برابرکړل دکال ترپايه به يې په رزق کي پراخي راځي داخوشو دخوړودود:اوکله چي شپه پخه شوه بيانارينه په يوه مسجدکي سره راټوليږي له ځانونوسره هغه کسان چي ښکلي اولوړاوازونه لري دنبوي نعتونوويلولپاره راولي ددې ترڅنګ دقادريه طريقي موريدان هم ښه په خرپ ياني زياته کچه موجودوي چي دنعتونويلوپرمهال لکه دقرباغ چنارونه سرونه يواوبل خواتاوه وي راتاوه وي .دکلي هغه زلمي چي دزُهدپه ټال کي يې نوي ځانګلي بيادکلي په يوه لوى ميدان کي ډلونوته څڼې اړوي اوهريودخپل فيرپه يادبدلي پکي بولي خوداترلږه وخته وي اوهغه دنعتونوميله ترسهاره دوام لري .بل خوابيادکلي پېغلي انجوني د يوې سپنسري چي کونډه وي اويازڼي (زلمي)په کورکي ونه لري سره راټوليږي دپالونوپه نوم ميله جوړوي داميله د يوه اويادوو٢سعتونولپاره ترسره کوي. دپالونوميله يې ځکه بولي چي په دي کي دناستي پيغلي دخپلوځانونواودکورنۍ دغړيواوحتي ځيني انجوني خودخپلويارانوقسمتونه ددوى په اندمعلومه وي دميلې ترتيب داسي دى چي ددې پېغلوپه مينځ کي يوه يغله کيني درې اوياڅلورشالونه پرسراچوي په دې شالونوکي يوه لويه کاسه هم ورسره پټوي چي هغې کاسې ته ناستي پيغلي يويوتوکي چي په زړه کي يې ديوچاپه نوم نوموي وراچوي داپېغله به غوسل هم کوي چي بيادنوروملګريويې دزړونوښيښې پاکي شي پيغلي ټپې وايې دهري ټپې دويلووروسته هغه پېغله چي په شالونوکي پټه وي هغه وکاسې ته لاس کوي دهرچادنوم څيزله کاسي بهرپېغلوته راباسي بياهغه ورباندي تبصره کوي اودويلي شوې ټپې دماناڅخه دهغه دقسمت څرګندونه کوي دادبرات دپنځلسم چي کليوال خلک يې پنځلسى بولي لمانځل دي .خوپه يادموي چي داځني ميلې يوازي په زابل غزني سيموکي ترسره کيږي اودخيراتونودوديې په ټولوپښتون مېشتوسيموکي ترسره کيږي .
ليکوال :اجمل جماليار ،زابل کوټه
